<title_newspaper="Przekrój">
<title_article="Do przyjaciół Moskali">
<author_1="Henryk Markiewicz">
<language="pl">
<style="press">
<year="1954">
<month="10">
<date="1954-10-03">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Po roku 1863 w literaturze polskiej pojawia się silny nurt burżuazyjnej ugodowości wobec carskiej Rosji. Umiejmy jednak oddzielić od niego demokratyczne tradycje solidarności narodu polskiego i rosyjskiego. Przykładem ich jest choćby depesza Elizy Orzeszkowej do Związku Pisarzy Rosyjskich, przesłana w roku 1899 z okazji rocznicy Puszkinowskiej.„Głęboki hołd pamięci Aleksandra Puszkina, pierwszorzędnego geniusza, sławy waszej ojczyzny, przyjaciela Mickiewicza! Obyśmy wszyscy, dążąc w ślady i spełniając marzenia naszych wielkich poetów i myślicieli, mogli wznosić ich ołtarze w świątyni dobra i wszechludzkiego braterstwa!" Warto przypomnieć również piękną postać proletariackiego rewolucjonisty Dymitra Permskiego w „Przemianach" — ostatniej niedokończonej powieści Prusa (1912): „...Gospodyni powitała przyjezdnego z wielką godnością i zapytała czy nie napiłby się kawy albo herbaty po podróży. — Już jeżeli łaska, to chyba mocnej herbaty, zwyczajnie jak Moskalowi. Pani Wodnicka mimowolnie drgnęła. — Moskal, ale nie z tych, co pisują donosy — dodał. — Ach Boże, co też pan dobrodziej wygaduje! — roześmiała się pani. — Nie patrząc na narodowość, socjalista musi być uczciwy. A ja socjalist...— W imię Ojca i Syna! — przeżegnała się pani Wodnicka. — Kasiu, zapal, dziecko, maszynkę i postaw imbryk. A herbatę zasyp świeżą i żeby niedługo naciągała.— Ot, jak pani zna nasze zwyczaje! Widać spotykała pani Ruskich. — Miałam brata na Syberii. — Hura! — krzyknął Permski. — Ot i człowiek znalazł się między swymi, jak w rodzinie. Mnie zawsze wydaje się podejrzany taki Polak, który nie zawadził o Sybir albo katorgę. Sybir to druga polska ojczyzna, a że ona i moją będzie... — A niechże pana Bóg zachowa! — przerwała Wodnicka trzęsąc rękoma. — Pycha polska mówi przez panią — odparł Permski.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
